Febreiro, os concertos que veñen

27 Xan

Estes son algúns dos directos dos que poderemos gozar neste mes de febreiro que está a piques de comezar. Lembrade que se queredes publicitar algún directo ou corrixir algo do aquí anunciado podedes porvos en contacto connosco a través do enderezo malasmusicasweblog@gmail.com

2 de febreiro, xoves:

- The Gift (Teatro Principal, Compostela)

- Snatch (Glasgow, Sanxenxo)

3 de febreiro, venres:

- Silvia Penide (Sala Garufa, A Coruña)

- Smile (Sala Mardi Gras, A Coruña)

- Carlos Chaouen + Cesar de Centi (Le Club, A Coruña)

- Leilía (Teatro Rosalía, A Coruña)

- Cats and Monkeys (Club Cachán, Compostela)

- Ellos y las Orgánicas (La Iguana Club, Vigo)

- Polock (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

- Dúo Kie (Sala La Vaca, Ponferrada)

4 de febreiro, sábado:

- Anterga + Mimo (Sala Mardi Gras, A Coruña)

- Sidonie (Sala La Vaca, Ponferrada)

6 de febreiro, luns:

- Instrumental… Querido Watson (A Reixa, Compostela)

- Duo Kie + Track Asedio + Bertoh, Senico & DJ.Frasi + As (El Infierno, Vigo)

- Zenttric + DJ Mister Teaser (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

- Kain + To Nowhere + Skydancer (La Iguana Club, Vigo)

- Kambotes (Besto Bravo, Chantada)

- Nhio + Santos Morcegos (Pub Carteles, Ferrol)

7 de febreiro, martes:

- The Fleshtones (Sala Mardi Gras, A Coruña)

8 de febreiro, mércores:

- The Last Vegas (Sala Mardi Gras, A Coruña)

-  The Fleshtones (Sala Moon, Compostela)

9 de febreiro, xoves:

- Rivulets (Cachán, Compostela)

- Misfits (Sala Capitol, Compostela)

- B.B. David & The Smokers (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

10 de febreiro, venres:

- Big City + Artista Invitado (Sala Mardi Gras, A Coruña)

- Corizonas (Sala Capitol, Compostela)

- Franc3s + Sector de Agitadas (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

- Fantasmage + Srasrsra (La Iguana Club, Vigo)

11 de febreiro, sábado:

- Russian Red + Jane Joyd (Centro Cultura Ágora, A Coruña)

- Pülsar + Elvira (Sala Mardi Gras, A Coruña)

- The Buzzos (A Reserva, Carballo)

- The Idan Raichel Project (Auditorio de Galiza, Compostela)

- Machina + Berri Txarrak (Capitol, Compostela)

- Hamlet (Mondo Club, Vigo)

- Eladio y los Seres Queridos (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

- La Vaga Banda + Kogito + Dakidarria (La Iguanaa Club, Vigo)

- Ñu (Sala La Vaca, Ponferrada)

12 de febreiro, domingo:

- Thin Lizzy (Sala Capitol, Compostela)

15 de febreiro, luns:

- Algodón Egipcio (La Casa de Arriba, Vigo)

16 de febreiro, xoves:

- Tarja (Sala Capitol, Compostela)

- Leilía (Auditorio Gustavo Freire, Lugo)

17 de febreiro, venres:

- Samesugas + The Fuzzbombs (Sala Mardi Gras, A Coruña)

- Nada Surf + Maryland (Sala Capitol, Compostela)

- Telephones Rouges + Disco Las Palmeras! + Colectivo Oruga (Sala Karma, Pontevedra)

- II Air guitar Contest – Bacstage (La Iguana Club, Vigo)

18 de febreiro, sábado:

- Silvia Penide (Café La Historia, Vigo)

- Sidonie (Sala Capitol, Compostela)

- Pito de Pikasso + SinArreglo (Sala Moon, Compostela)

- Linda Guilala + When Nalda Became Punk (Playmovil, Vigo)

- Dune + Dr. Bourbon + Xeomantica (La Iguana Club, Vigo)

20 de febrero, luns:

- The Vegabonds (Sala Mardi Gras, A Coruña)

21 de febreiro, martes:

-  Sights & Sounds + Constants (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

22 de febreiro, mércores:

- Circio (Teatro Principal, Compostela)

- La Pegatina (Café Cultura Auriense, Ourense)

23 de febreiro, xoves:

- La Pegatina (Sala Capitol, Compostela)

- Bigott (Cafe & Pop Torgal, Ourense)

24 de febreiro, venres:

- Nach  (Ola Green, A Coruña)

- Silvia Penide (Sala Clavicémbalo, Lugo)

- Standstill (Sala Capitol, Compostela)

- La Pegatina (La Fábrica de Chocolate, Vigo)

- Bigott (Mondo Club, Vigo)

- Saldos Arias + Rocking for Tangas (La Iguana Club, Vigo)

- Kambotes (Pub Osíxeno, Celanova)

25 de febreiro, sábado:

- Bigott (Le Club, A Coruña)

- Kiko Veneno + Iván Ferreiro (Teatro Jofre, Ferrol)

- Tora Tora Tora + Fantasmage + Los Cafres (Sala Karma, Pontevedra)

- Diamond Dogs + Artista Invitado (Sala Capitol, Compostela)

- Oker + Soldier + 2 bandas locais (La Iguana Club, Vigo)

- Nach (Mondo Club, Vigo)

- Soziedad Alkoholika (Sala La Vaca, Ponferrada)

29 febreiro, mércores:

- Neuman (La Kasona, Pontevedra)

Lady Madonna (The Beatles) vs Bad Penny Blues (Humphrey Lyttleton)

26 Xan

Nesta nova edición de Se copias non me enganas a min, engánaste a ti, como cada xoves no Malas Músicas, imos  relaxarnos un pouco e fuxir da polémica escoitando Lady Madonna, de The Beatles e Bad Penny Blues de Humphrey Lyttelton. E digo que imos fuxir da polémica porque ainda que os temas estarán emparellados de por vida, nin se trata dunha copia descarada (só unha inspiración no ritmo e melodía iniciais) nin a historia rematou nos tribunais en medio de pleitos e demandas, como acontecía nas historias que até o de agora tratamos.
Lady Madonna é unha canción escrita por Paul McCartney e acreditada a Lennon/McCartney. Foi editada como sinxelo o 15 de marzo de 1968 no Reino Unido, con The Inner Light na súa cara B. Foi gravada nos estudios EMI en dúas sesións os días 3 e 6 de febreiro do ano 1968, antes de que a banda iniciase a súa viaxe á India.
O son do piano desta canción foi tamén inspirado por un rock-blues de Fats Domino de 1950.

Humphrey Lyttleton foi un trompetista de jazz nacido en Buckinghamshire (Inglaterra) e considerado un dos piares do revival do dixieland en Gran Bretaña.
Bad Penny Blues foi un éxito de 1956, producido por George Martin.

FLORENCE + THE MACHINE: ceremonials

25 Xan

Ben, pois aquí estamos con Ceremonials, o agardadísimo segundo traballo de Florence Welch (aka Florence + The Machine), a soar de novo no reproductor, e eu a pensar se realmente se pode dicir algo novo sobre esta muller que tanto deu que falar desde que o 6 de xullo de 2009 vira a luz Lungs, o seu debut.
Alguén unha vez, a xeito de descalificación, díxome que escoitar a Florence + The Machine era como escoitar a Bonnie Tyler cantando temas de Dido. “Xenial” resposteille “gusto de ambas as dúas”; o despiadado crítico marchou facendo cruces e botando xuramentos, vese que Total Eclypse of the Heart non é moi trendy en 2012.
Para comezar, unha pequena reflexión, que non un reproche (quen son eu, humilde seareiro, para reprocharlle nada a unha das novas deusas da música popular, que conta ademais coa beizón unánime de público e crítica!): Florence, cantas de pinga, xenial, abofé! Tes unha voz preciosa, polo que non é preciso que tentes demostralo continuamente (por exemplo en Never Let Me Go) xa que acabarás convertindo unha virtude nun defecto, en plan Anastasia ou calquera merda así.
Mais metámonos en fariña! Destaca en Ceremonials, ademais da evidente forza vocal de Welch, unha espectacular producción a cargo de Paul Epworth (co que repite); valendo para “espectacular” calquera das acepcións que coñezades da palabra. Como diría o outro: non foron ao barato. Contén respecto de Lungs a mesma épica, ainda que callada nunha tona máis pegañenta, máis sucia se se quere, ficando ás veces coa sensación de que algún tema gañaría se non fose polo overbooking de intrumentos e coros (Seven Devils é un exemplo)
Porén esa épica está preñada tamén dunha atractiva semente espectral, unha fantasmagoría etérea que se manifesta na viaxe astral que supón Heartlines ou en Spectrum, que semella o resultado de gravar no Studio 54 unha vella producción da Hammer.
Os omnipresentes coros de ánimas axudan a remarcar todo ese ambiente, ese halo que percorre Ceremonials de principio a final, dándolle unha solidez que non tiña Lungs. Aquí todos os temas suman, ainda que cada un o fai en función das súas posibilidades.
Malia o alto nivel amosado en todos os temas (cos seus defectos e as súas virtudes), si quero suliñar algún deles en vermello. O primeiro é Shake It Out, un emocionante exercicio de pop épico que te enchoupa desde a primeira nota. Tamén erguín as miñas orellas co pop psicodélico de Lover To Lover, un exercicio de fusión de Aretha Franklin coa Jefferson Airplane. E, como non, a evocadora Breaking Down, que auna a dozura duns crepusculares Fleetwood Mac coa elegancia dos Eurythmics. Gustei abondo da recreación da morte de Virginia Woolf en What the Water Gave Me, mais causoume ao mesmo tempo un grande desacougo, talvez polo que narra.
Rematan de soar os temas engadidos da edición deluxe do disco (que recomendo) e acabo eu tamén de menear o lapis.
Vouno escoitar de novo, que engancha!

Nota: 7,5/10
O que máis nos presta: Shake it Out, Lover To Lover, Breaking Down.
Semellanzas: PJ Harvey, Bjork, Eurythmics, Dido…
Podes escoitalo en Spotify ou Grooveshark

DAKIDARRÍA: utopías emergentes

24 Xan

Festa e combate, dous campos semánticos aparentemente contrapostos, mais perfectamente conxugábeis dentro do menú sonoro dos Dakidarría. No seu novo caldeiro chamado Utopías Emergentes atópanse, entre outros moitos ingredientes reivindicativos, os dereitos da muller (Violeta), os dereitos linguísticos (Linguas Ceives) ou as loitas nacionais (Polisario Vencerá), todo ben adobado por unha moi boa execución musical e matizado ao milímetro por unha excelente producción.
Utopías Emergentes é o cuarto traballo da banda, continuación natural da súa anterior proposta Realidades Alienantes. Foi producido por Javier Abreu nos Océano Estudios, mentres que a posterior masterización levouna a cabo Andy “Hippy” Baldwin nos londinenses Metrópolis Studios.
Para este traballo os Dakidarría contaron cunha manchea de colaboracións, entre as que destacamos (un pouco ao chou) as de Xavi (Obrint Pas), Iñaki (Betagarri), Xurxo Souto (Os Diplomáticos de Monte-Alto) ou García (Dios Ke Te Crew). O resultado non pode ser máis apetecíbel, dez descargas adrenálinicas principalmente de punk e ska, mais tamén con elementos  que pendulan desde o oi ata ao hip-hop, pasando polo reggae ou mesmo o folk.
Festa e combate, bailar e pensar, son o ying e o yang da proposta Dakidarría. Elementos independientes e complementarios e nin moito menos novidosos, mais si sublimados por un agarimo milimétrico, case que de laboratorio, que esta xente aportou ao seu traballo que desde xa consideramos indispensábel dentro da escena musical do aquí e do agora, é dicir, galega e contemporánea.
Para rematar desafíote a tentar escoitar Utupías Emergentes sen mover os pés ou sen que se che poña a pel de galiña. A ver se es quen!

Nota: 7/10
O que máis nos presta: A Mocidade Activa, Linguas Ceives, Terra.
Semellanzas: Obrint Pas, Kortatu, Betagarri…
Podes escoitalo en myspace

NANCYS RUBIAS NO PLAYA CLUB (a coruña 20/01/2012): merda catódica

23 Xan

Tiven a tentación de comezar o post procurando algunha escusa coa que xustificar a nosa presencia o venres ás 00:30 horas no Playa Club: sentounos mal a hamburguesa e tivemos que entrar a vomitar, botáronos droja no colacao ou mesmo que a cidade se inclinara e caéramos alí. Mais imos ser un pouco afoutos, supoño que acudimos atraídos por unha curiosidade morbosa para asistir en directo (ai, que escacho co riso!) á revelación do fenómeno mediático. A penitencia xa a pagamos de sobra.
Unha reflexión: se Mario Vaquerizo interpreta full-time un papel, hai que recoñecerlle o seu esforzo e profesionalidade, pois ten moito mérito manterse dentro da pel dun oligofrénico terminal vintecatro horas ao día e sete días á semana. Se non o interpreta e realmente é o que se ve, deberiamos pensar en lobotomías masivas ou campañas estatais de esterilización, porque empoleirar á condición de star of entertaiment a semellante macaco anoréxico é para que esta sociedade comece un éxodo colectivo e consciente cara a súa extinción.
Mais hoxe estou positivo e quero dicir tamén algo positivo do espectáculo: foi curto, apenas un cuarenta minutos de tedio e ridículo. Polo demáis que dicir: unha banda que non toca conformada por un guitarrista con pose ramonil, unha tipiña en roupa interior a aporrear un triángulo en pleno furor epiléptico, un macarra con gafas de sol apoiado nun teclado e a rock-star máis cutre que abortou ninguén dando tumbos despistado polo escenario adiante, que o único que provocaba era herpes nas retinas e que nin sabía mover a tempo a boca para seguir o play-back.
Do repertorio non vou falar, pois nin moito menos era o peor da noite. Iso si, en tan delirante posta en escena alguén se trabucou varias veces ao darlle ao botón, e comezaban cancións que non debían comezar nese intre e mesmo repetiron temas de xeito case continuado. Un cromo!
Non condeno para nada a ausencia de virtuosismo, moitas bandas xeniais eran uns auténticos patáns coma músicos ou letristas (be-ba-bu-lu-ba, she’s my baby…), así que non é ese o pecado que lles atribúo. Nin sequera (mirade o que vos digo) que toquen en play-back, circunstancia que nunca negaron e da que mesmo están orgullosos. O peor é a falta total de contido da proposta, non é música (é evidente), non é humor (non ten graza), non é teatro, nin cabaret… en resumo, é un enorme zurullo conceptual e unha tomadura de pelo cósmica. Mais aí están, estirando a goma do negocio! E xa levan uns cantos anos.

Nota: 0/10
O que máis nos presta: O malo se breve
Semellanzas: algún choqueiro borracho da rúa da Torre

Un concerto para esta fin de semana: Esquíos

20 Xan

De todas as opcións para gozar dun bo directo esta fin de semana, hoxe queremos suliñar con lapis vermello o que os estradenses Esquíos darán mañá, sábado 21 de xaneiro, no Badulake (Ordes).
Esquíos están en pleno período de presentación do que é o seu xa quinto traballo Agora si!! …despois igual non (ímolo vendo), no que nos ofrecen un novo catálogo de convulsións punk-rock adobiado cunha pose sincera e exposta a peito descuberto á que se manteñen fieis desde o ano 2005.
Agora si!! …despois igual non (imolo vendo) foi gravado en directo nos Estudios Abrigueiro e producido por Arturo Vaquero. Compoñen o traballo doce esgarros cuspidos directos á faciana e cunhas letras que meten constantemente o dedo na ferida coa intención de facer pupa. O responsábel da confección dos temas (tanto música como letra) é o seu guitarrista, Jorge Rodríguez, agás a adaptación do poema de Novoneyra Se o pasado é pasado, reflectido no disco co nome Dos Tempos.
Esquíos son Jorge Rodríguez (guitara e coros), Pedro Dono (baixo), Miguel Castro (voz) e Jorge Iglesias (batería). No seu directo atoparás unha festa na que todo o mundo, banda e público, é protagonista, cun repertorio a base de breves e acelerados pildorazos punk; xa sabes, actitude e criterio a partes iguais.

Viva la Vida (Coldplay) vs If I Could Fly (Joe Satriani)

19 Xan

Nesta cuarta entrega do Se copias non me enganas a min, engánaste a ti, adicado aos nosos ben queridos copións, imos falar de Coldplay. E xa tardabamos! Porque se a alguén lle deron paus nos últimos anos por mor destes pequenos despistes casuais foi a Chris Martin e os seus rapaces.
Hoxe imos centrarnos no que probabelmente sexa o caso máis sonado no que se viron envoltos.
Viva la Vida é un tema incluido no álbum de 2008 Viva la Vida or Death and All His Friends.

O guitarrista neoiorquino Joe Satriani acusou a Coldplay de plaxio nunha Corte Federal de Los Angeles o 4 de decembro de 2008. Satriani afirmou que Viva la Vida incorporaba  “porcións sustanciais e orixinais” da súa peza instrumental If I Could Fly, publicada en 2004.

Coldplay negou a acusación. Unha nota emitida pola banda británica afirmaba que “si existen certas similitudes entre os dous temas musicais, son completamente casuais, e tan abraiantes para nós como para el”.
Os integrantes de Coldplay resultaron sobreseídos, iso si, tras chegar a un acordo extraxudicial con Satriani de cuantía descoñecida, que algunhas fontes a cifran en torno aos 3 millóns de euros.
Joe Satriani asinou un contrato cos avogados de Coldplay polo que se comprometeu a non voltar falar do suposto plaxio.

TRIBES: baby

18 Xan

Cheguei ata Tribes seducido polos cantos de serea que os coroaban coma os novos Pixies, ademais de como a grande esperanza branca dunha escena británica en progresiva decadencia desde hai uns cantos anos. O propio cantante da banda, Johnny Lloyd (ex-Operahouse), sinalaba ao cuarteto bostoniano como un dos seus referentes ou influencias. Mesmo Frank Black invitounos a telonealos nos seu último directo en Londres. Pois ben, dicir que, agás a introducción das guitarras nun par de cancións, non atopei ningunha semellanza. Mais iso non supuxo, nin moito menos, unha decepción.
Tras un par de gorentosos EP´s esta semana poiden gozar de Baby, primeiro LP deste tamén cuarteto formado en Camdem no ano 2010.
Para ser xustos hai que informar que en Baby non atopamos nada novo, só unha manchea de retais pop-rock frescos e moi ben definidos, na liña duns rexuvenecidos Manic Street Preachers ou dos irlandeses The Frank and Walters.
Mais non se tome iso coma unha mácula duns moi ben traballados temas. Os rapaces teñen as cousas moi claras: non están aquí para descubrir a pólvora, senón para argallar con este po negro uns fogos de artificio dabondo atrativos para un público máis convecional (que é un xeito de velo) ou menos snob (que sería outro), engadíndolle á liturxia do rock inmediato que profesan un certo grao de pomposidade e exuberancia.
Os paus para Baby irían máis no sentido da irregularidade da proposta e do seu (ás veces) monocromático aspecto, tendo a sensación de que hai cortes que sobran, sobre todo se os comparamos con outros (auténticas xoias) presentes no disco, como Whenever ou We Were Childrem.

Nota: 7/10
O que máis nos presta: Whenever, We Were Childrem, Sappho.
Semellanzas: Manic Street Preachers, The Frank and Walters, Suede…
Podes escoitalo en Spotify

BANGOR: lembrarás este cuarto?

17 Xan

Durante o parón de actividade que padeceu o Malas Músicas, adquirimos algunhas débedas. E como din que de ben nacidos e ser agradecidos, é de xustiza  que ainda que sexa medio ano despois lles demos as grazas a Bangor polos bos intres que nos fixeron pasar co seu traballo Lembrarás Este Cuarto? o ano pasado.
Bangor é o nome dunha vila galesa. Na súa universidade coincidiron María do Cebreiro (poetisa e ensaísta) e David Miranda, membro dos Nouvelle Cuisine.
Naceu o proxecto cunha formulación sinxela: David achegaría voz e guitarra e María voz e textos; mais esta aparente sinxeleza pecha no seu interior unha alta cota de reviravoltas conceptuais e berros desesperados ao oído, en voz baixa.

Podemos ler o labios
Abonda con falar en voz moi baixa
Sen articulacións, como se un de nós
Estivese suspendido no aire
Sen fío algún
E o outro
estivese na auga

Lembrarás este cuarto? é unha aposta pola pausa, pola exortización dos nosos demos afastada de liturxias escuras murmuradas entre o cargado arrecendo do incienso. Todo o contrario, é unha invitación a abrir a xanela e deixar que o aire frío da mañá nos aloumiñe a pel, nos espabile coa súa lene labazada mentres estarricamos os nosos entumecidos membros. Non valen escusas, non valen “non queros”.
E todo isto adobiado cun disfraz de pop doce, amábel, que crea o invernadoiro perfecto onde a xenialidade dos textos de María do Cebreiro agroma con forza desde o sólido talo de dúas voces que queren amarse, mais que as veces fallan no xeito de expresar ese amor.
Lembrarás este cuarto? gravouse nos Estudios Abrigueiro de Friol en decembro de 2008, producido por Arturo Vaquero e con Jahel Piñeiro como técnico de son. A mestura e masterización realizouse nos Estudios Treboada da Coruña xa no 2010. O deseño gráfico correu a cargo de Pablo Cayuela e Xosé Carlos Hidalgo.

Nota: 6/10
O que máis nos presta: Eu Nunca, Os Pinos, Así o Farei
Semellanzas: Fanny + Alexander, Belle and Sebastian…
Podes escoitalo en A Regueifa Plataforma

YOUTH LAGOON: the year of hibernation

16 Xan

Cun pouco de retraso queremos hoxe falar de Youth Lagoon, o proxecto dun rapaz de 22 anos chamado Trevor Powers, que nun abraiante pinchacarneiros do destino pasou en meses de traballar como dependente en Idaho a asinar un dos mellores debuts do pasado ano.
Debedor da súa propia mitoloxía, que afirma que Powers o gravou no seu cuarto, The Year of Hibernation zumega lirismo lo-fi a cachón. É este un traballo dunha enorme sensibilidade, completamente preñado de nostalxia adolescente e que debería ser escoitado cos ollos fechados para gozalo desde todos os ángulos. Máis que música, o que nos ofrece son sucesivas atmósferas onde respirar ben fondo. No medio duns arranxos impecábel e abraiantemente coidados, as voces son elementos de tramoia, conscientemente afastadas do primeiro plano fílmico, a ocupar tan só a parte alícuota de protagonismo que lle corresponde nun elenco tan plural co único obxectivo de sumar elementos á narración, mais nunca de secuestrala.
Abre o disco Afternoon, onde podemos aínda atopar unha boa cantidade de raios de luz previos ao ton crepuscular que presidirá todo o acto; ton no que comezamos a mergullarnos en Cannons, consecuencia quizais do seu ritmo sinxelo e efectista, do seu transparente piano e do onirismo dos seus coros.  No terceiro corte do traballo Powers fai cumio: Daydream destila beleza en cada unha das súas partículas elementais. A voz retírase para estorbar o menos posíbel e desfaise paseniño na mestura de sintetizadores, beats e guitarras. Conta ademais cunha precisa ponte que divide o conxunto en dúas partes que encaixan perfectamente. Unha xoia.
July danos a pausa que precisamos para continuar o percorrido, para encher os pulmóns cunha melodía que deixa recendos estivais nas nosas pituitarias e que medra devagar até o épico final. Montana é outro dos intres máis elevados do álbum, mais ao contrario do que ocurría con Daydream chega até a cúspide dun xeito seco, desértico, evocando paisaxes menos esperanzadoras e máis cargadas de desacougo. Posters é un pesadelo (mais dos que merecen ser lembrados), unha fuxida rara cara ningures, intensa e afastada de delicados ritmos. En Seventeen o rei é o piano, transparente coma un lago de augas xélidas, que é como semella evocar o autor a súa recén fuxida adolescencia. E remata a viaxe con The Hunt, un resumo de todo traxecto e que pecha un traballo redondo, sen altos e baixos, sólido coma o granito e lixeiro coma unha pluma abaneando na brisa; un disco abraiante desde a súa concepción até a súa execución.
The Year of Hibernation foi, sen dúbida, unha agradábel sorpresa para comezar o ano.

Nota: 8/10
O que máis nos presta: Daydream e Montana.
Semellanzas: Foals, Perfume Genius…
Podes escoitalo en Spotify

Seguir este blogue

Recibe aviso de cada artigo novo no teu correo electrónico.